Skip to Content

Το νόημα του καλού

Εργαλειακή σημασία και ηθική αναφορά
Σκαρβέλης, Παντελής
Εκδόσεις Παπαζήσης
ISBN: 960-02-2546-Χ
Σελίδες: 702
Έτος Έκδοσης: 4/2011
Τιμή: 18.50 €
Περιγραφή
Όπως γράφει και ο συγγραφέας στον Πρόλογο, "ο τίτλος της εργασίας απηχεί το διαχωρισμό του Frege ανάμεσα στη σημασία και στην αναφορά με βάση το νόημα (νόημα ως αναφορά, νόημα ως σημασία). Η σημασία είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το πράγμα για το οποίο μιλάμε, και η αναφορά είναι το πράγμα για το οποίο μιλάμε". Το γνωστό παράδειγμα: ο πλανήτης Αφροδίτη εμφανίζεται το πρωί ως Αυγερινός και το βράδυ ως Αποσπερίτης. Αυτές οι δύο εμφανίσεις συνιστούν δύο διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους βλέπουμε το ίδιο πράγμα -τον πλανήτη Αφροδίτη. Η σημασία λοιπόν αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε ένα πράγμα (π.χ., με 'Αυγερινός' εννοούμε 'άστρο της αυγής', με 'Αποσπερίτης' εννοούμε 'άστρο της εσπέρας'), ενώ η αναφορά είναι αυτό το πράγμα για το οποίο μιλάμε (π.χ., η αναφορά του 'Αφροδίτη' είναι ο πλανήτης Αφροδίτη). Έτσι, η σημασία είναι, με μια έννοια, υποκειμενική (δηλαδή, εξαρτάται από εμάς -ή από τον τρόπο που βλέπουμε ένα πράγμα), ενώ η αναφορά είναι αντικειμενική: αφορά το ίδιο το πράγμα ανεξάρτητα από το τι ιδέα έχουμε για αυτό. Όλο το βιβλίο διαπνέεται από την παραπάνω διάκριση, της οποίας το πρώτο μέρος αντιστοιχεί στην εργαλειακή σύλληψη (ο λόγος αφενός είναι υποκειμενικός, εξαρτάται δηλαδή από εμάς, π.χ., τις επιθυμίες μας / τα ενδιαφέροντά μας, κλπ., και αφετέρου είναι εξωγενής -για κάτι άλλο, π.χ. γυμνάζομαι για να έχω καλή υγεία), ενώ το δεύτερο μέρος της διάκρισης αντιστοιχεί στην ηθική σύλληψη (ο λόγος αφενός είναι κατηγορικός και ανεξάρτητος από εμάς, π.χ. μια ηθική απαίτηση είναι καθολική και ανεξάρτητη από τις επιθυμίες μας και τα ενδιαφέροντά μας, και αφετέρου είναι ενδογενής -για τον εαυτό του, π.χ. πρέπει να κρατήσω την υπόσχεσή μου, επειδή η ηθική απαιτεί να κρατάω τις υποσχέσεις μου -ανεξάρτητα αν η τήρηση της υπόσχεσης στη συγκεκριμένη περίπτωση με ωφελεί ή με βλάπτει). Συγκεκριμένα -αναφέρουμε επιλεκτικά- στο πρώτο κεφάλαιο εξετάζονται δύο είδη αναγκαιότητας, η υποθετική (έχει εργαλειακό χαρακτήρα) και η κατηγορική (θεμελιώνει την ηθική), καθώς επίσης και δύο ηθικές θεωρήσεις, της Συνεπειοκρατίας και της Καθημερινής ηθικής. Αναλύεται επίσης η έννοια της πράξης σε αντιδιαστολή προς την έννοια της παράληψης (που και αυτή θεωρείται πράξη), σε συνδυασμό με την Θεωρία της Διπλής Συνέπειας (ή Διπλού Αποτελέσματος). Κατόπιν, στο δέυτερο κεφάλαιο, ο συγγραφέας καταπιάνεται με το φαινόμενο της ακρασίας, το οποίο θεωρεί 'φαινομενολογικό και όχι οντολογικό', και αντιδιαστέλει τις φρονητικές θεωρήσεις προς τις ηθικές. Το τρίτο κεφάλαιο αφιερώνεται στην ευδαιμονία (ευτυχία) όπου η αρχική διάκριση εργαλειακού και κατηγορικού μεταφέρεται στη διάκριση ανάμεσα στον Φαινομενικό και στον Νοητό κόσμο -η ευτυχία 'ως προωθητικός παράγων της αρετής', είναι το στοιχείο που εννοποιεί τους δύο κόσμους και τους φέρνει σε κατάσταση μέθεξης. Στο τέταρτο κεφάλαιο, εξετάζεται η έννοια της υποχρέωσης, έχοντας ως κεντρικό άξωνα τον Kant, καθώς επίσης και η πράξη του ψεύδους, και τίθεται το ερώτημα εάν υπάρχουν περιπτώσεις όπου ένα άτομο έχει δυνατότητα να εναντιωθεί σε έναν ηθικό κανόνα από καλή πρόθεση -π.χ. να βοηθήσει κάποιον που έχει ανάγκη. Αναφέρεται ως παρένθεση το φαινόμενο του Καζουϊσμού, και η ασάφεια ανάμεσα στο τί συνιστά κανόνα και τί συνιστά νόμο, χρησιμοποιώντας την 'περίπτωση penumbra' -την ίδια στιγμή, ωστόσο, γίνεται κριτική στον ηθικό σχετικισμό. Ο συγγραφέας 'καταφεύγει στη λογοτεχνία' -επειδή εστιάζεται προς το μερικό, και ως εκ τούτου μπορεί ενδεχομένως να φωτίσει τις σκοτεινές γωνιές ενός ηθικού προβλήματος-, και αναφέρει κάποιες περιπτώσεις όπου ένα άτομο βρίσκεται εγκλωβισμένο μέσα σε ένα τραγικό δίλημμα, με κατάληξη ότι η ελευθερία του ατόμου υποδηλώνει την τραγικότητά του. Στην τελευταία ενότητα του ίδιου κεφαλαίου, ο συγγραφέας εξετάζει δύο χρήσεις του ρήματος 'βρίσκω' (ανακαλύπτω και επιννοώ) και το συνδέει με το νόημα -στο υπαρξιακό επίπεδο-, χρησιμοποιώντας και πάλι τη διάκριση του Frege ανάμεσα στη σημασία και στην αναφορά. Στο πέμπτο και τελευταίο κεφάλαιο, επιχειρείται μια ακόμη προσέγγιση της έννοιας 'Καλό' με βάση την διάκριση ομωνυμίας / συνωνυμίας, καθώς επίσης και μ
Λεπτομέρειες:
Κατάσταση: Δεύτερο χέρι, Πολύ καλή κατάσταση, Μικρή φθορά στο εξώφυλλο
Τόπος έκδοσης: Αθήνα
Γλώσσα: ελληνικά
Τιμή: 18.50 € (συμπεριλαμβάνεται ΦΠΑ)

Alternative flash content

You need to upgrade your Flash Player

Get Adobe Flash player

Newsletter

Θέλετε να σας ενημερώνουμε για τις προσφορές μας και να σας στέλνουμε μέσω email τον κατάλογο μας; Γραφθείτε στο newsletter!
Όροι και Προϋποθέσεις

«Ιστορίες βιβλίων» από τις Eκδόσεις Καστανιώτη

istoriesbiblion

24 βιβλιοφιλικές ιστορίες

ΕΤ1 - Ενημέρωση

et1 2015

Ο Νικόλας Περδικάρης επισκέπτεται το Παλαιοβιβλιοπωλείο

 

ET1 - Greenteam

Green Team - ET1
δείτε το κομμάτι της εκπομπής που αναφέρεται στο βιβλιοπωλείο μας
Δευτέρα
30
Νοεμβρίου
2020
Ανατ.: 07.25
Δύση: 17.01
Πανσέληνος

Σήμερα Γιορτάζουν
Ανδρέας, Ανδριανή
Σαν σήμερα...

30 Νοεμβρίου 1903

Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος δημοσιεύει στο περιοδικό «Παναθήναια» το άρθρο του «Ένας ποιητής» για τον Κωνσταντίνο Καβάφη, με το οποίο ο ποιητής γίνεται γνωστός στο ελληνικό κοινό.

δείτε και άλλες ημερομηνίες...

Το καλάθι σας


Το καλάθι σας είναι άδειο
  • Διαφήμιση